Deze digitale nieuwsbrief verschijnt elke twee maanden en voorziet u van informatie over voedselveiligheid en gezondheid van groenten en fruit. U vindt ontwikkelingen en nieuws op het gebied van wet- en regelgeving, onderzoek, gezondheidsaspecten en praktijkgevallen waarbij voedselveiligheid aan de orde is geweest. Via de links kunt u direct doorklikken naar de bijbehorende relevante documenten of websites. Wij wensen u hele fijne feestdagen en een voorspoedig 2010!

middelen en residunormen, levensmiddelenhygiëne, etikettering, claims en producterkenningen

• Verordening 2009/1050/EG van 28 oktober 2009 (publicatie 6 november) tot wijziging van de bijlagen II en III bij Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de maximumgehalten aan residuen van azoxystrobin, acetamiprid, clomazone, cyflufenamid, emamectinbenzoaat, famoxadone, fenbutatinoxide, flufenoxuron, fluopicolide, indoxacarb, ioxynil, mepanipyrim, prothioconazool, pyridalyl, thiacloprid en trifloxystrobin in of op bepaalde producten (verhoging van de MRLs).
• Verordening 2009/1097/EG van 16 november 2009 (publicatie 17 november) tot wijziging van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft maximumresidugehalten aan dimethoaat, ethefon, fenamifos, fenarimol, methamidofos, methomyl, omethoaat, oxydemeton-methyl, procymidon, thiodicarb en vinclozolin in en op bepaalde producten.
• Verordening 2009/1170/EG van 30 november 2009 (publicatie 1 december) tot wijziging van Richtlijn 2002/46/EG van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad, wat betreft de lijsten van vitaminen en mineralen en vormen daarvan die aan levensmiddelen, met inbegrip van voedingssupplementen, mogen worden toegevoegd.
• Verordening 2009/1152/EG van 27 november 2009 (publicatie 28 november) tot vaststelling van bijzondere voorwaarden voor de invoer van bepaalde levensmiddelen uit bepaalde derde landen in verband met het risico van verontreiniging met aflatoxinen en tot intrekking van Beschikking 2006/504/EG.
• Richtlijn 2009/146/EG van 26 november 2009 (publicatie 27 november) tot rectificatie van Richtlijn 2008/125/EG tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG om aluminiumfosfide, calciumfosfide, magnesiumfosfide, cymoxanil, dodemorf, 2,5-dichloorbenzoë- zuurmethylester, metamitron, sulcotrione, tebuconazool en triadimenol op te nemen als werkzame stoffen.
• Richtlijn 127/2009/EG van 21 oktober 2009 tot wijziging van Richtlijn 2006/42/EG met betrekking tot machines voor de toepassing van pesticiden.
• Rectificatie van Verordening 1097/2009/EG van 16 november 2009 tot wijziging van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft maximumresidugehalten aan dimethoaat, ethefon, fenamifos, fenarimol, methamidofos, methomyl, omethoaat, oxydemeton-methyl, procymidon, thiodicarb en vinclozolin in en op bepaalde producten.

N.B.: Bent u deelnemer aan het Food Compass monitoring systeem, dan hebt u via de maandelijkse Food Compass Nieuwsbrief toegang tot een overzicht van recente MRL overschrijdingen en meer gedetailleerde informatie over residuen. Aanmelden voor Food Compass kan via www.foodcompass.nl.

De afgelopen maanden zijn er weer een aantal opinies uitgebracht door de European Food Safety Authority (EFSA) waarin advies wordt gegeven over voorgestelde verlagingen of verhogingen van MRL’s. Ook deze kunnen worden ingezien op de EFSA website:

• 2 oktober: pirimicarb op venkel
• 8 oktober: fludioxonyl op knolselderij
• 9 oktober: ethephon (op meerdere producten)
• 9 oktober: thiacloprid op verse kruiden, thee en kruiden infusion (gedroogd blad)
• 29 oktober: conclusie over proquinazid
• 3 november: opinie over BAS 650 F op tafel- en wijndruiven, aardappelen, tomaten, pepers, paprika’s, komkommers, courgettes, meloen en sla
• 5 november: conclusie over haloxyfop-P / haloxyfop-R
• 5 november: opinie over tebuconazole op mandarijnen en passiefruit
• 5 november: opinie over triclopyr op verschillende producten van dierlijke oorsprong
• 5 november: conclusie over carbosulfan
• 6 november: opinie over prosulfocarb op wortel en selderie
• 16 november: opinie over prohexadione-calcium op granen
• 16 november: opinie over acibenzolar-S-methyl op perziken en abrikozen
• 30 november: opinie over pyraclostrobin op verschillende producten
• 2 december: opinie over thiacloprid op olijven, maanzaad en verschillende wortelgroenten

N.B.: Deze EFSA opinies en conclusies hebben geen wettelijke grondslag en kunnen dus nog aangepast worden. De wettelijke vaststelling van de voorgestelde MRLs zal naar verwachting in de eerste helft van 2010 plaatsvinden.

Het Chemicals Regulation Directorate (CRD) in Engeland heeft een schematische weergave gemaakt (flow chart) om de stappen en tijdsintervallen van de MRL-aanvraagprocedure inzichtelijk te maken. Deze flow chart met extra toelichtingen is tot stand gekomen in samenspraak met het Standing Committee van de Europese Commissie. De beschreven procedures zijn van toepassing op:

• Toelatingen of voorwaardelijke toelatingen voor gebruiken binnen de EU (inclusief nieuwe of herziene bestaande gebruiken);
• Importtoleranties ten behoeve van pesticiden gebruiken buiten de EU.

Op 24 november is het Europese gewasbeschermingsmiddelenpakket gepubliceerd in Verordening 1170/2009/EC. Deze Verordening beschrijft de wetgeving rond het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen in de EU en zal op 14 juni 2011 van kracht worden. Gekoppeld aan deze Verordening is Richtlijn 2009/128/EC, van waaruit gemeenschappelijke acties moeten komen om tot een duurzamer gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te komen.
Deze Richtlijn zal geleidelijk en in fasen in de nationale wetgevingen geïmplementeerd worden.

De lidstaten van de EU hebben begin november ingestemd met een voorstel voor extra officiële controles van geïmporteerde peren afkomstig uit of via Turkije. Aanleiding hiervoor is het residu van de pesticide amitraz op Turkse peren. De gehaltes amitraz overschreden soms de toegestane veiligheidsnorm (Acute Referentie Dosis). Vanaf heden moeten lidstaten op het punt van binnenkomst ten minste 10% van de peren afkomstig uit Turkije controleren op de aanwezigheid van amitraz. Ook partijen die al op de markt zijn moeten zoveel mogelijk gecontroleerd worden.
De lidstaten moeten elke overschrijding aangeven bij de Commissie via het Rapid Alert Systeem en tweewekelijks alle resultaten via een opgave formulier. Op basis van deze uitgebreide monitoringresultaten kunnen de maatregelen regelmatig herzien en zo nodig aangepast worden.
Deze controlemaatregel is in lijn met de komende nieuwe controleverordening (Regulation 669/2009) over de import van hoog-risico producten, welke 25 januari 2010 van kracht zal worden. Gezien de urgentie van het probleem met amitraz is ervoor gekozen hier niet op te wachten en deze tijdelijke noodmaatregel nu al in te stellen middels de volgende beschikking:

• Beschikking van de Commissie van 12 november 2009 (publicatie 14 november) tot vaststelling van noodmaatregelen houdende bijzondere voorwaarden voor de officiële controles op de invoer van peren van oorsprong uit of verzonden uit Turkije in verband met hoge gehalten aan residuen van amitraz.

Zoals eerder aangekondigd moet vanaf 25 januari 2010 de helft van de zendingen kousenband uit Thailand en de helft van de mango’s en 10% van de bananen uit de Dominicaanse republiek zijn geanalyseerd op residuen voordat deze verder op de markt gebracht mogen worden. Ook noten afkomstig uit verschillende landen moeten zijn gecontroleerd op aflatoxine. In de bijlage van Verordening 669 is vastgelegd welke product-land combinaties en welke plantaardige levensmiddelen bij binnenbrengen in de EU moeten worden gecontroleerd vanwege een voedselveiligheidsrisico.
30 November organiseerde de VWA een informatiebijeenkomst voor het bedrijfsleven waar de nieuwe wetgeving nog eens is toegelicht. Bovendien is gediscussieerd over het Nederlandse plan van aanpak.

Op de website van de VWA vindt u meer informatie en antwoorden op veelgestelde vragen. Vragen kunt u rechtsreeks sturen naar de VWA import@vwa.nl of u kunt contact opnemen met n.quaedvlieg@tuinbouw.nl.

In 2011 verschijnt de nieuwe versie van de GLOBALGAP richtlijnen. Vanuit de ervaringen die zijn opgedaan met de huidige versie van GLOBALGAP, zijn er door FoodPlus (de eigenaar van GLOBALGAP) voorstellen gedaan voor verbeteringen en aanpassingen van het schema. Voorgesteld wordt o.a. de eisen met betrekking tot geïntegreerde gewasbescherming te verhogen tot een zogenaamde “Major Must”. Door van de eis een Major Must te maken wordt geïntegreerde gewasbescherming een verplichting voor alle telers overal ter wereld. De Nationaal Technische Werkgroep GLOBALGAP ondersteunt dit voorstel van harte. Voor de Nederlandse telers heeft dit verder geen gevolgen. Zij voldoen ruimschoots aan de voorgestelde eisen m.b.t. geïntegreerde gewasbescherming. De verwachting is dat door de geïntegreerde gewasbescherming als verplicht te stellen, het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen wereldwijd zal dalen. Naar verwachting resulteert dit ook in minder overschrijdingen van de MRL van importproducten. Of de voorgestelde aanpassing ook daadwerkelijk wordt doorgevoerd zal begin 2010 bekend worden.

Vanaf 1 januari 2010 geldt voor verse groente en fruit een nieuwe handleiding en checklist vanuit het Duitse kwaliteitssysteem QS. Dit betreft vooral vers gesneden groente en fruit. In de handleidingen voor de groot- en de detailhandel worden uitvoerige eisen gesteld aan productie, transport en marketing van verse producten. Ook gelden nieuwe regels voor verpakkingsmateriaal, omgang met het QS-keurmerk en de erkenning van laboratoria. Verder worden strengere eisen gesteld aan controles en auditoren. Een overzicht van de verschillende checklisten vindt u op de website van QS.

EFSA heeft onlangs haar jaarverslag over 2008 gepubliceerd. Hierin zijn de belangrijkste gebeurtenissen op het gebied van voedselveiligheid in de EU samengevat evenals een overzicht van de publicaties van EFSA. Het verslag is in meerdere talen te downloaden, waaronder Nederlands.

Er is door de Duitse organisatie BfR een Almanak gepubliceerd over voedselveiligheid in de EU, in de vorm van een soort brochure welke in het Engels toegankelijk is via de website van BfR.
Hierin is o.a. een overzicht opgenomen van de publieke autoriteiten en de expert comités van de verschillende EU lidstaten en IJsland, Noorwegen en Zwitserland. Ook is te lezen hoe de landen hun controles op naleving van de wetgeving en risicocommunicatie geregeld hebben en welke partijen hierbij verantwoordelijk zijn.

Uit onderzoek van het Voedingscentrum blijkt dat Nederlanders zich relatief weinig zorgen maken over het gezondheidseffect van hun voedingspatroon. Consumenten schatten het risico van milieuverontreiniging in voeding echter onterecht veel hoger in. Doordat de focus verkeerd ligt, bestaat het gevaar dat mensen ongezond blijven eten.
Lees meer hierover op de website van het Voedingscentrum.

Op dinsdag 1 december organiseerden het Productschap Tuinbouw en het Productschap Akkerbouw een workshop, met als thema ‘toekomst voor peulvruchten’. Doel van de workshop was het inventariseren van mogelijkheden om de marktpositie van peulvruchten, zowel als diervoeder als voor menselijke consumptie, te versterken. Peulvruchten zijn eiwitrijke gewassen en kunnen daarom een belangrijke rol spelen bij het duurzamer maken van de voedselketen. Productie van dierlijke eiwitten zijn vele malen meer belastend voor het klimaat dan plantaardige eiwitten. Het beleid van de overheid is er op gericht om ook de consument hier bewust van te maken, o.a. via het stimuleren van het gebruik van een voeding met meer plantaardige eiwitbronnen en minder vlees.
Er is tijdens de workshop uitvoerig gesproken over het imago- en smaakprobleem van bonen, erwten en linzen binnen het Nederlandse voedingspatroon en hoe dit zou kunnen veranderen. Een aantrekkelijker en meer gevarieerd aanbod van (nieuwe) producten op basis van peulvruchten én meer kennis over bereidingsmogelijkheden bij de consument, zijn hiervoor basisvereisten. Tijdens deze middag hebben overheid en bedrijfsleven kennis, ervaring en nieuwe ideeën uitgewisseld en is een eerste zet gedaan naar meer samenwerking tussen de verschillende ketenschakels. Heeft u een mening hierover of specifieke ideeën dan horen we het uiteraard graag. ‘HipHapje’ is een nieuw concept van Kiemkracht dat een nu nog onbekend lupine-ras wil introduceren als een duurzame eiwitbron voor de toekomst, zowel als bron voor diervoeder als voedingsmiddelen. Voor meer informatie hierover ga naar HipHapje op de website Kiemkracht.

Vijf porties groenten en fruit per dag zijn niet alleen goed voor onze binnenkant, maar zorgen ook voor een gezondere uitstraling en daarmee een aantrekkelijk uiterlijk. Uit onderzoek van Schotse wetenschappers blijkt dat een rozige huidkleur, die versterkt wordt door een ruime groenten- en fruitconsumptie, mensen attractiever maakt voor het andere geslacht. De lichtroze tinten die we ‘blosjes’ noemen worden mede veroorzaakt door het carotenoïde pigment dat we binnenkrijgen via groenten en fruit in de voeding. Kijk voor meer informatie over dit onderzoek de website van St. Andrews University Scotland.

Voor meer informatie of vragen kunt u contact opnemen met Fabianne Huis in ’t Veld via telefoonnummer 079 - 34 70 604 of e-mail f.huisintveld@tuinbouw.nl.

Op onze website vindt u ook aanvullende informatie en alle relevante (inter)nationale regelgeving omtrent voedselveiligheid, -kwaliteit en gezondheid van groenten en fruit vinden. Ga hiervoor naar www.tuinbouw.nl, klik op thema Voeding en Gezondheid. Hier kunt u doorklikken via de tabbladen nieuws, projecten, inhoud en agenda. Tevens kunt u zich aanmelden voor het ontvangen van informatie over meer specifieke onderwerpen: klik op mailinglijsten om onderwerpen te kiezen die voor u interessant zijn.