Deze digitale nieuwsbrief verschijnt elke twee maanden en voorziet u van informatie over voedselveiligheid en gezondheid van groenten en fruit. Ontwikkelingen en nieuws op het gebied van wet- en regelgeving, onderzoek, gezondheidsaspecten en praktijkgevallen waarbij voedselveiligheid aan de orde is geweest, worden beschreven. Via de links kunt u direct doorklikken naar de bijbehorende relevante documenten of websites.

Voor meer informatie of vragen kunt u contact opnemen met Fabianne Huis in ’t Veld via tel.nr. 079 347 06 04 of e-mail f.huisintveld@tuinbouw.nl.

Op onze vernieuwde website kunt u ook aanvullende informatie en alle relevante (inter)nationale regelgeving omtrent voedselveiligheid, -kwaliteit en gezondheid van groenten en fruit vinden. Ga hiervoor naar www.tuinbouw.nl, klik op thema Voeding en Gezondheid. Hier kunt u doorklikken via de tabbladen nieuws, projecten, inhoud en agenda. Tevens kunt u zich aanmelden voor het ontvangen van informatie over meer specifieke onderwerpen: klik op 'mailinglijsten' om onderwerpen te kiezen die voor u interessant zijn.

Middelen en residunormen, levensmiddelenhygiëne, etikettering, claims en producterkenningen

• Besluit van de Commissie van 3 juni 2009 tot oprichting van een deskundigengroep voor technisch advies inzake de biologische productie
• Beschikking van de Commissie van 8 juni 2009 houdende de principiële erkenning dat het dossier dat is ingediend voor grondig onderzoek met het oog op de eventuele opneming van sinaasappelolie in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG van de Raad, volledig is
• Beschikking van de Commissie van 15 juni 2009 houdende de principiële erkenning dat het dossier dat is ingediend voor grondig onderzoek met het oog op de eventuele opneming van fluopyram in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG van de Raad, volledig is
• Verordening (EG) nr. 515/2009 van de Commissie van 17 juni 2009 houdende niet-minimale wijzigingen van het productdossier van een benaming die is opgenomen in het register van beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen [Pera dell’Emilia Romagna (BGA)]
• Verordening (EG) nr. 537/2009 van de Commissie van 19 juni 2009 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1235/2008 ten aanzien van de lijst van derde landen waaruit bepaalde op biologische wijze verkregen landbouwproducten van oorsprong moeten zijn om in de Gemeenschap in de handel te worden gebracht
• Richtlijn 2009/70/EG van de Commissie van 25 juni 2009 tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde difenacum, didecyldimethylammoniumchloride en zwavel op te nemen als werkzame stoffen
• Richtlijn 2009/77/EC van 2 juli wijzigt Richtlijn 91/414/EEC van het Europees Parlement en de Raad inzake de opname van de actieve stoffen chlorsulfuron, cyromazine, dimetachlor, etofenprox, lufenuron, penconazole, tri-allate en trisulfuron op Bijlage I. Lidstaten kunnen deze wetswijziging tot 30 juni opnemen en publiceren
• Richtlijn 2009/82/EG van de Raad van 13 juli 2009 tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG teneinde tetraconazool op te nemen als werkzame stof
• Beschikking van de Raad van 13 juli 2009 betreffende de niet-opneming van metam in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG van de Raad en de intrekking van de toelatingen voor gewasbeschermingsmiddelen die deze stof bevatten
• Verordening (EG) nr. 637/2009 van de Commissie van 22 juli 2009 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen betreffende de geschiktheid van rasbenamingen voor landbouw- en groentegewassen
• Verordening (EG) nr. 667/2009 van de Commissie van 22 juli 2009 houdende inschrijving van een benaming in het register van beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen (Nocciola Romana (BOB))
• Beschikking van de Commissie van 29 juli 2009 waarbij aan de lidstaten toestemming wordt verleend om de geldigheidsduur van voorlopige toelatingen voor de nieuwe werkzame stoffen acequinocyl, aminopyralid, ascorbinezuur, benalaxyl-M, mandipropamid, novaluron, proquinazid, spirodiclofen en spiromesifen te verlengen

N.B.: Bent u deelnemer aan het Food Compass monitoring systeem, dan hebt u via de maandelijkse Food Compass Nieuwsbrief toegang tot een overzicht van recente MRL overschrijdingen en meer gedetailleerde informatie over residuen. Aanmelden voor Food Compass kan via www.foodcompass.nl.

De EFSA (European Food Safety Authority) heeft voor het eerst een jaarlijks rapport over pesticiden residuen gepubliceerd. Het gaat om een overzicht van alle in voedsel gevonden pesticiden residuen binnen de lidstaten van de EU gedurende het jaar 2007. Ook is de blootstelling van de consument hierbij beoordeeld.
Uit de uitkomsten blijkt dat de meerderheid van de ruim 74 duizend monsters voldeed aan de wettelijke residu-eisen (96% < MRL en bij 4% > MRL; in 2006 was dit nog 5%). Ook het aantal monsters met meerdere soorten residuen was afgenomen t.o.v. het jaar ervoor. In het rapport worden ook aanbevelingen gedaan om de dataverzameling, die nodig is voor beoordeling van de blootstelling, te verbeteren. Meer informatie hierover vindt u op de website van EFSA.

De afgelopen maanden zijn er weer een aantal opinies uitgebracht door EFSA waarin advies wordt gegeven over voorgestelde verlagingen of verhogingen van MRL’s. Ook deze kunnen worden ingezien op de EFSA website:
difeconazole op bladgroenten
boscalid op courgettes
fenamiphos
lambda-cyhalothrin op artisjokken
cyprodinil op knolselderij
propyzamide op kardoen, bloemkool, broccoli en suikerbiet
indoxacarb op kersen en suikerbiet
tebufenpyrad op frambozen en bramen

De wettelijke vaststelling van nieuwe MRLs zal naar verwachting uiterlijk begin 2010 plaatsvinden.

Binnen het ‘Codex Committee on Food Hygiene’ (CCFH) wordt gewerkt aan gewasspecifieke bijlagen van de Codex Alimentarius “Code of Hygienic Practice for Fresh Fruits and Vegetables”. In eerste instantie werd hierbij alleen noodzaak gezien voor een bijlage voor bladgroenten. Echter gezien recente uitbraken op producten als paprika en tomaat is er behoefte aan een wat bredere scope van producten. Lidstaten kunnen tot en met juli gegevens aanleveren bij JEMRA (het onderzoekspanel met afgevaardigden vanuit de FAO en de WHO), waarna bij de eerstvolgende sessie van de CCFH gerapporteerd zal worden over de vernieuwingen en herzieningen van de bijlagen. Meer informatie is te vinden op de website van de FAO.

Conclusies van de Raad zijn aangenomen

De Raad van de EU heeft eind juni conclusies aangenomen over deze Mededeling, die eind mei door de Commissie was uitgebracht. In de loop van 2010 worden de eerste wetsvoorstellen verwacht. Dit zal pas gebeuren na grondige analyse van de bijdragen van de verschillende betrokken partijen en belanghebbenden.

De overheid heeft onlangs in haar Beleidsagenda Duurzame Voedselsystemen, een uitwerking van zowel de eerder verschenen Kabinetsbrede Agenda Duurzame Ontwikkeling (KADO) en de Nota Duurzaam Voedsel, aangegeven de productie en consumptie van vleesvervangers meer te gaan stimuleren. Plantaardige eiwitbronnen zoals peulvruchten, (aard)noten en zaden zijn ook rijk aan eiwit, maar staan bij de meeste mensen niet bekend als goede eiwitbronnen, laat staan als vleesvervangers. Als gestreefd wordt naar een efficiëntere eiwittransitie binnen de voedselketen, is een verschuiving naar meer gebruik van plantaardige eiwitbronnen essentieel.
De huidige (westerse) menselijke voeding steunt onnodig veel op dierlijke eiwitbronnen, terwijl er alternatieve plantaardige eiwitbronnen zijn die zowel minder klimaatbelastend zijn, als een gunstig effect hebben op de volksgezondheid. Dat deze productgroep een gezond en lekker alternatief voor dierlijke eiwitbronnen is zou bij het brede publiek bekend moeten worden. Hiervoor is kennis van de consument over voedingswaarde alleen niet voldoende. Ook op productniveau zal actief geïnnoveerd moeten worden voor verbetering van productkenmerken zoals bijvoorbeeld smaak, uiterlijk en verwerkingsmogelijkheden.
Het Productschap Tuinbouw inventariseert op dit moment ideeën die mogelijk tot projecten zullen leiden die zorgen voor een imagoverbetering van plantaardige eiwitbronnen. Dit gebeurt in overleg met LNV en andere betrokken partijen uit zowel overheid als bedrijfsleven.

Het Huis van Afgevaardigden in de VS heeft een pakket aangenomen met de zwaarste voedselveiligheidswetgeving sinds decennia. Onlangs werd het aantal gevallen van voedselvergiftiging in de VS geschat op jaarlijks 76 miljoen, waarvan in 5000 gevallen de patiënt is komen te overlijden. Voedingsconcerns vrezen dat de zwaardere wetgeving een sterke toename van lasten en hoge kosten met zich meebrengt. De boetes worden verhoogd, de verwerkende industrie zal vaker gecontroleerd worden en bedrijven moeten meer zaken gaan bijhouden om de veiligheid beter te waarborgen. Ook zal het aantal productgroepen waarvoor de Amerikaanse voedselveiligheidsautoriteit , de FDA, recalls kan eisen uitgebreid worden. Op dit moment kan dit slechts bij een beperkt aantal (hoog risico) productgroepen.

Tussen mei en oktober 2008 onderzocht de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) of voedingsmiddelen in Nederlandse supermarkten gebruik maken van claims volgens de nieuwe EU wetgeving. Uit dit onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de voedingsmiddelen de verkeerde voedingsclaim te voeren. Vanaf augustus 2009 zullen producenten schriftelijk gewaarschuwd worden wanneer voedingsclaims niet aan de verordening voldoen. De wetgeving rondom claims is al sinds juli 2007 van kracht. De overgangstermijn naar deze nieuwe wetgeving is op 31 juli afgelopen, wat inhoudt dat vanaf deze maand alle voedingsclaims (niet te verwarren met gezondheidsclaims!) moeten voldoen aan de verordening. Een uitzondering geldt voor voedingsclaims die niet in de bijlage van de verordening zijn opgenomen, maar al wel voor 2006 legaal op de markt waren in één van de EU lidstaten. Deze claims mogen nog tot 19 januari 2010 gevoerd worden. Meer informatie hierover op de website van de VWA.

De Europese consumenten organisatie BEUC heeft het nieuwe Zweedse voorzitterschap van de Raad verzocht om zich in te zetten voor een voorstel om reclame op televisie tussen 6 uur ’s ochtends en 9 uur ’s avonds aan banden te leggen als dit voor producten is die rijk zijn aan vet, suiker of zout. De precieze grenzen hiervoor zouden gebaseerd kunnen worden op de voedingsprofielen, die op dit moment nog vastgesteld worden in het kader van de nieuwe claim-wetgeving. Behalve televisie zou ook gekeken moeten worden naar andere kanalen zoals internet, SMS-diensten en uitgaansgelegenheden, die steeds belangrijker worden vooral bij het bereiken van de jeugd. BEUC zegt dat dit voorstel belangrijk is om consumenten de gezonde keuze makkelijker en vanzelfsprekender te maken, en daarmee kan de strijd tegen de obesitas kracht bij gezet worden.

Een onderzoek gepubliceerd in het Journal of Agricultural and Food Chemistry suggereert dat extracten van groene tomaten, welke ‘tomatine’ bevatten, mogelijk de groei van verschillende typen menselijke kankercellen remmen. Effecten werden met name gevonden bij darm- en leverkankercellen.
De onderzoekers constateerden dat extracten van groene tomaten de kankercellen sterker bestrijden dan die van rode tomaten. Groene tomaten zijn rijker aan tomatine dan rode tomaten. Eén van de mechanismen waaraan tomatine de anti-carcinogene effecten zou danken is de binding aan cholesterol.

Een onderzoek gepubliceerd in het Journal of Nutrition heeft de relatie tussen consumptie van noten/pindakaas en cardiovasculaire ziekten (CVD) aangetoond. Dit onderzoek is uitgevoerd binnen een grote groep vrouwen, allen met type 2 diabetes. Hoewel noten en pindakaas veel vet en energie bevatten, hebben voorgaande onderzoeken al aangetoond dat de consumptie ervan gerelateerd is aan een verlaagde kans op CVD. Bovendien is bekend dat verschillende voedingsstoffen uit noten en pinda’s gezondheidsbevorderende eigenschappen hebben, zoals het verbeteren van de samenstelling van vetzuren in het bloed, doordat het ‘slechte’ LDL cholesterol verminderd wordt.
Uit de resultaten van dit onderzoek blijkt dat een frequente consumptie van noten en pindakaas gerelateerd is aan een lagere kans op CVD. Ook is aangetoond dat de vrouwen met de hoogste consumptie significant lagere LDL-cholesterol en totaal cholesterol waarden hadden dan de andere vrouwen. Dit is waarschijnlijk een deel van de verklaring, maar daarnaast is het ook goed mogelijk dat via andere mechanismen een beschermend effect wordt veroorzaakt. Bijvoorbeeld een vermindering van ontstekingen en insulineresistentie.