Deze digitale nieuwsbrief verschijnt elke twee maanden en voorziet u van informatie over voedselveiligheid en gezondheid van groenten en fruit. Ontwikkelingen en nieuws op het gebied van wet- en regelgeving, onderzoek, gezondheidsaspecten en praktijkgevallen waarbij voedselveiligheid aan de orde is geweest, worden beschreven. Via de links kunt u direct doorklikken naar de bijbehorende relevante documenten of websites.

Voor meer informatie of vragen kunt u contact opnemen met Fabianne Huis in ’t Veld via tel.nr. 079 347 06 04 of e-mail f.huisintveld@tuinbouw.nl.

Op onze vernieuwde website kunt u ook aanvullende informatie en alle relevante (inter)nationale regelgeving omtrent voedselveiligheid, -kwaliteit en gezondheid van groenten en fruit vinden. Ga hiervoor naar www.tuinbouw.nl, klik op thema Voeding en Gezondheid. Hier kunt u doorklikken via de tabbladen nieuws, projecten, inhoud en agenda. Tevens kunt u zich aanmelden voor het ontvangen van informatie over meer specifieke onderwerpen: klik op 'mailinglijsten' om onderwerpen te kiezen die voor u interessant zijn.

• RICHTLIJN 2009/25/EG VAN DE COMMISSIE van 2 april 2009 tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad wat betreft de uitbreiding van het gebruik van de werkzame stof pyraclostrobine:
• BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 2 april 2009 waarbij aan de lidstaten toestemming wordt verleend om de geldigheidsduur van voorlopige toelatingen voor de nieuwe werkzame stoffen topramezone, sulfurylfluoride en courgettegeelmozaïekvirus — zwakke stam te verlengen:
• BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 8 april 2009 betreffende de niet-opneming van bepaalde stoffen in bijlage I, IA of IB bij Richtlijn 98/8/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende het op de markt brengen van biociden:
• BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 14 april 2009 betreffende de niet-opneming van bepaalde stoffen in bijlage I, IA of IB van Richtlijn 98/8/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende het op de markt brengen van biociden:
• RICHTLIJN 2009/37/EG VAN DE COMMISSIE van 23 april 2009 tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde chloormequat, koperverbindingen, propaquizafop, quizalofop-P, teflubenzuron en zèta-cypermethrin op te nemen als werkzame stoffen:
• Advies van 30 april van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Voedselveiligheid: ingevoerde landbouwproducten en levensmiddelen:
•  Bekendmaking van 6 mei van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen:
•  Bekendmaking van 6 mei van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen:
• BESLUIT VAN DE COMMISSIE van 8 mei 2009 betreffende de financiering van het werkprogramma inzake opleidingsinstrumenten op het gebied van voedselveiligheid, diergezondheid, dierenwelzijn en plantengezondheid voor 2009:
• Bekendmaking van 9 mei van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen:
• VERORDENING (EG) Nr. 419/2009 VAN DE COMMISSIE van 20 mei 2009 houdende inschrijving van een benaming in het register van beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen (Kiwi de l'Adour (BGA)):
• RICHTLIJN 2009/51/EG VAN DE COMMISSIE van 25 mei 2009 tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad wat betreft de specificatie van de werkzame stof nicosulfuron:
• BESCHIKKING van de Commissie van 8 juni 2009 houdende de principiële erkenning dat het dossier dat is ingediend voor grondig onderzoek met het oog op de eventuele opneming van sinaasappelolie in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG van de Raad, volledig is:
• BEKENDMAKING van 9 juni van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen:
  - Beschermde Geografische Aanduiding “Pesca di Verona”:
  - Beschermde Oorsprongs Benaming “Pistacchio Verde di Bronte”:

N.B.: Bent u deelnemer aan het Food Compass monitoring systeem, dan hebt u via de maandelijkse Food Compass Nieuwsbrief toegang tot een overzicht van recente MRL overschrijdingen en meer gedetailleerde informatie over residuen. Aanmelden voor Food Compass kan via www.foodcompass.nl.

Vanaf 15  juli 2009 moeten importeurs en producenten van biociden hun producten laten testen. Producten die voor deze datum niet zijn aangemeld of niet voldoen aan de criteria, moeten van de markt worden gehaald. Het ministerie van VROM en de VWA zien hier op toe. Op dit moment zijn er 800 tot 1.000 biocideproducten op de Nederlandse markt die nog niet wettelijk zijn getoetst. Biociden vernietigen schadelijke organismen, denk hierbij aan ontsmettingsmiddelen in zwembaden en ziekenhuizen of als ongediertebestrijdingsmiddelen. Biociden moeten voor 15 juli aangemeld zijn bij het  College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Die toetst ze op effecten voor mens, dier en milieu.
Producten die  te laat worden aangemeld of niet voldoen aan de gestelde criteria, moeten van de markt worden gehaald. Hierop zien toezichthouders als de VROM-Inspectie en de VWA toe. De ongeteste biocideproducten die nu op de Nederlandse markt verkrijgbaar zijn, vormen waarschijnlijk geen hoog risico voor mens en milieu. Dat blijkt uit risico-inschattingen van de stofeigenschappen. Meer informatie vindt u op de websites van het Ctgb, de VWA en het ministerie van VROM.

Op verzoek van de Europese Commissie heeft EFSA onderzoek gedaan naar de mogelijke gezondheidsrisico’s verbonden aan consumptie van met nicotine verontreinigde paddenstoelen. Dit verzoek is gedaan n.a.v. in 2008 gerapporteerde verhoogde nicotinegehaltes in (meestal gedroogde) wilde paddenstoelen, voornamelijk die afkomstig zijn uit China. Het gaat om allerlei soorten wilde paddenstoelen, zoals ceps, cantarellen, truffels. Het is tot op heden niet precies duidelijk wat de oorzaak is van de nicotinecontaminatie in de paddenstoelen. Mogelijk is het gebruikt als bestrijdingsmiddel of zijn de paddenstoelen gedroogd in een ruimte samen met tabaksplanten. EFSA heeft de mogelijke risico’s geëvalueerd van nicotinegehaltes oplopend tot 0.5 mg/kg en concludeerde dat dat gehalte niet veilig is.
Effecten van consumptie van gecontamineerde wilde paddestoelen zijn naar verwachting mild en van korte duur, als mogelijke voorbeelden worden verhoogde hartslag, duizeligheid en hoofdpijn genoemd.
EFSA stelt een gehalte van 0.036 mg/kg voor als een acceptabele MRL voor verse wilde padenstoelen. Op basis van dit advies zijn nu nieuwe MRLs voorgesteld: 0,04 mg/kg voor verse wilde paddenstoelen en 1,2 mg/kg voor gedroogde wilde paddenstoelen behalve ceps, en 2,3 mg/kg voor gedroogde ceps. Deze MRLs zijn gelden echter als tijdelijke normen, omdat EFSA tot op heden nog niet over voldoende gegevens beschikt om een goed onderbouwde beslissing te kunnen baseren. Er loopt op verzoek van de Commissie momenteel een monitoringprogramma waarbij alle lidstaten gedurende een aantal maanden analysegegevens verzamelen en indienen. De uitkomsten kunnen gebruikt worden om de blootstelling volledig te kunnen beoordelen en permanente MRL’s vast te stellen, waarschijnlijk gebeurt dit in 2010.
Klik hier voor de EFSA opinie.

Aan de hand van het eind 2008 gepresenteerde ‘Groenboek Kwaliteit’, organiseerde de Europese Commissie (EC) een consultatieronde over de kwaliteit van landbouwproducten: o.a. productnormen, landbouwvoorschriften en kwaliteitsregelingen. In totaal heeft de EC 560 reacties ontvangen op deze consultatie, van zowel overheden, brancheorganisaties en individuele bedrijven of belanghebbenden. Op 12 en 13 maart jl. werd in Praag een confe­rentie gehouden over de toekomst van het kwaliteitsbeleid van landbouwproducten. De conclusies van de consultatie werden hier gepresenteerd en bediscussieerd.
Op basis hiervan heeft de EC op 28 mei jl. een Mededeling aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s gepubliceerd over het kwaliteitsbeleid ten aanzien van landbouwproducten. In deze Mededeling worden strategische richtsnoeren opgesteld ter verbetering van den informatiestromen tussen producent en consument over hoe en waar landbouwproducten zijn geproduceerd. Deze mededeling heeft inhoudelijk geen directe gevolgen voor de regelgeving, maar maakt de weg vrij voor regelgevingsvoorstellen in 2010. De Mededeling is beschikbaar op internet:
http://ec.europa.eu/agriculture/quality/policy/communication_en.htm

De 41^e editie van het jaarlijkse Codex Comité Pesticiden Residuen (CCPR) werd 20-25 april gehouden in Beijing. Dit Comité is een onderdeel van de Codex Alimentarius Commissie, een in 1963 opgericht bestuurlijk orgaan waarin de FAO (Food and Agricultural Organization) en WHO (World Health Organization) zijn verenigd. Dit jaar waren er weer meer landen aanwezig dan voorgaande jaren: in totaal zo’n 280 afgevaardigden vanuit 71 landen en 8 internationale organisaties. Het Comité richt zich op het vaststellen van internationaal erkende normen (Codex MRL’s, ook wel ‘CXLs’ genoemd) voor residuen op onbewerkte levensmiddelen, waaronder groenten en fruit. Deze CXLs zijn in feite geen directe wetgeving, maar worden bijvoorbeeld geraadpleegd in geval van internationale handelsconflicten. Het uiteindelijke doel is om wereldwijd meer eenduidigheid in de verschillende normen te krijgen zodat handel makkelijker en voedselveiliger wordt.
De Nederlandse afvaardiging bestond dit jaar uit vertegenwoordigers van de ministeries LNV en VWS, het RIVM en het Productschap Tuinbouw. Voor meer informatie over de CCPR en/of als u graag het delegatieverslag van het Comité ontvangt kunt u contact opnemen met Fabianne Huis in ’t Veld via 079 3470604 of f.huisintveld@tuinbouw.nl. Zie ook de website van Codex www.codexalimentarius.net voor meer informatie en voor de (uitgebreide) verslaglegging (inclusief de nieuwe status van de voorgestelde CXL’s). Ga naar  http://www.codexalimentarius.net/web/archives.jsp?lang=en en klik op de pdf naast ‘Codex Comittee on Pesticide Residues’.

Voedselgerelateerde uitbraken zijn infecties of vergiftigingen bij mensen veroorzaakt door de consumptie van een vervuild of besmet voedingsmiddel. Volgens Richtlijn (EC)/99/2003 is informatie over voedselgerelateerde uitbraken in de lidstaten van de EU verzameld. In totaal 22 lidstaten en 2 andere  Europese landen hebben dergelijke informatie over het jaar 2007 ingediend bij de EFSA. Hiervoor werd voor het eerst een nieuw aangiftesysteem voor uitbraken toegepast en de uitbraken werden hierbij verdeeld in ‘mogelijk voedselgerelateerd’ en ‘geverifieerd voedselgerelateerd’. In totaal werden 5,609 voedselgerelateerde uitbraken gerapporteerd over het jaar 2007, wat een afname is van 2.2% in vergelijking met 2006. Hiervan was 36.1% aangeduid als geverifieerd voedselgerelateerde uitbraken, waarvan Frankrijk en Spanje het grootste deel rapporteerden (73.0%). Er is een behoorlijke variatie zichtbaar tussen de verschillende lidstaten in het aantal gerapporteerde uitbraken en het aandeel hiervan dat als geverifieerde voedseluitbraken werd aangeduid. Dit heeft waarschijnlijk te maken met verschillen in gevoeligheid en efficiëntie van de nationale systemen die door de lidstaten gebruikt worden voor opsporing en rapportage van de lokale uitbraken.
Klik hier voor meer informatie en een link naar het volledige EFSA-rapport.

In het kader van Verordening 882/2004 aangaande officiële controle in de EU, moeten maatregelen genomen worden om extra officiële controles op punt van binnenkomst te kunnen uitvoeren voor plantaardige producten waarvoor een sterk toegenomen risico is vastgesteld. Op dit moment is de reikwijdte van de nieuwe maatregelen alleen pesticide residuen op verse plantaardige producten vanuit de Dominicaanse Republiek, Thailand en Turkije. De concept Verordening, welke u bij ons kunt opvragen, ligt nu nog bij het Parlement en zal vanaf januari 2010 van kracht worden.

Productie van synthetische lycopeen als additief voor voedingsproducten is toegestaan door de EC. Na publicatie van een aantal beschikkingen gericht aan betrokken fabrikanten, kunnen die een bepaalde vorm van synthetisch lycopeen toevoegen aan levensmiddelen.
Omdat er nog wel wat discussie is over welke maximale inname van lycopeen gegarandeerd veilig is, zal de EC het gebruik van lycopeen voorlopig monitoren. Mocht de toepassing van lycopeen uit de hand lopen en de consument teveel binnenkrijgen, kan de EU besluiten alsnog normen voor voedingsmiddelen te wijzigen. Links naar de door de Commissie gepubliceerde beschikkingen:

• BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 23 april 2009 tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van lycopeen als nieuw voedselingrediënt krachtens Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad.
• BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 28 april 2009 tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van lycopeenoleohars uit tomaten als nieuw voedselingrediënt. krachtens Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad.
• BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 28 april 2009 tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van lycopeen uit Blakeslea trispora als nieuw voedselingrediënt krachtens Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad.
• BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 30 april 2009 tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van lycopeen als nieuw voedselingrediënt krachtens Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad.

Het stemmen over de zogenaamde ‘Barroso profielen’, oorspronkelijk gepland voor 27 april, is weer verder uitgesteld. Waarschijnlijk wordt er pas in september gestemd in het Permanent Comité van sectie voedselketen en diergezondheid. Bij een gekwalificeerde meerderheid kan het voorstel daarna naar het Europees Parlement. Hoewel tot op heden niet veel weerstand naar buiten is gebracht door de EU lidstaten, is in Engeland door consumenten- en gezondheidsorganisaties onlangs een protestbrief verstuurd aan de Engelse minister van Gezondheid. Hierin wordt de overheid gevraagd een actievere rol te spelen in het uiten van weerstand tegen het huidige voorstel. Volgens deze organisaties, waaronder consumentengroep Which?, is het gevolg van de sterk opgerekte grenswaarden voor verzadigd vet, suiker en zout in de voedingsprofielen, dat ongezonde producten nog steeds met ‘gezond’-claims aangeprezen kunnen worden. Zie ook het persbericht hierover op de website van Which?

Italiaanse onderzoekers hebben een nieuwe vorm van vitamine E geïdentificeerd in kiwi (Actinidia chinensis). Vitamine E staat bekend als antioxidant en capaciteiten als ‘vanger’ van vrije radicalen, dit heeft gunstige effecten op de gezondheid, aangezien vrije radicalen schade kunnen aanrichten in het lichaam. Inname van vitamine E via de voeding draagt aanzienlijk bij aan de totale antioxidantencapaciteit, en daarmee ook aan het verminderen van de kans op bepaalde kankers en andere chronische ziektes.
De term ‘vitamine E’ wordt gebruikt voor een familie van 8 vetoplosbare en structureel aan elkaar gerelateerde moleculen: tocopherolen (α, β, γ, δ) and tocotrienolen (α, β, γ, δ).  α-Tocopherol is de belangrijkste bron van vitamine E in de Europese voeding en tevens de variant die gebruikt wordt in supplementen, terwijl γ- tocopherol de meest voorkomende bron is in het Amerikaanse voeding. Kiwi is als goede bron van vitamine E een uitzondering onder de vruchten.
In het Italiaanse onderzoek werden behalve de varianten α-tocopherol en δ-tocopherol, een nieuwe variant genaamd δ-tocomonoenol gevonden in een extract van kiwischil. Vervolgens heeft men ontdekt dat de concentratie van α-tocopherol gelijk is in het vruchtvlees en de schil, terwijl de concentraties van δ-tocopherol en δ-tocomonoenol een hogere concentratie hebben in de schil dan in het vruchtvlees. De antioxidatieve werking van de verschillende vitamine E varianten is ook vergeleken, waaruit bleek dat die ongeveer gelijk is.

Bron: Fiorentino et al.; Food Chemistry, 2009, 115 (1): 87-192 ).
Zie het artikel op website van ScienceDirect.

Volgens het tijdschrift ‘Cancer Prevention Research’ van de Amerikaanse stichting voor kankeronderzoek (AACR), heeft broccoli mogelijk de capaciteit om infecties van de bacterie Helicobacter pylori (H. Pylori) te onderdrukken. De H.pylori infectie is één van de meest voorkomende bacteriële infecties wereldwijd en is vastgesteld als een belangrijke veroorzaker van maagkanker. De beschermende effecten van sulforafaan, een bioactief stofje in broccoli, zijn al geruime tijd bekend, maar dit onderzoek laat als eerste zien dat broccoli in mensen via het tegengaan van bacteriële infecties de kans op maagkanker kan verkleinen. In eerdere studies zijn al wel vergelijkbare bevindingen gedaan bij muizen.
Meer informatie is te vinden op de website van AACR.