Volgens Commissaris Karel de Gucht is het in het belang van de EU om het wereldhandelssysteem open en eerlijk te houden. In een wereld van mondiale productieketens, kan de EU niet met succes exporteren zonder het importeren van ook de meest concurrerende producten.

Handel helpt de EU te blijven werken aan innovatieve, hoogwaardige producten en diensten die een duurzame en hoogwaardige werkgelegenheid genereren.

Het nieuwe handelsbeleid van de EU wil op de lange termijn groei en werkgelegenheid creëren. Dit is des te belangrijker in het licht van de economische crisis. De nieuwe aanpak richt zich op een meer assertief handelsbeleid en aanpassing van de EU-benadering om beter te reageren op veranderingen in de wereldeconomie.

Hieronder enkele doelstellingen en maatregelen van het nieuwe beleid:

• De Europese Commissie geeft hoge prioriteit aan afronding van de Doha-ronde van mondiale handelsbesprekingen. Het streven is een Doha-deal te sluiten in 2011.
• De Europese Commissie wil een groep van vooraanstaande personen uit de ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden samenstellen. Deze groep moet de EU helpen om vorm te geven aan de Europese visie op de toekomstige richting en het functioneren van de WTO-post-Doha periode.
• De Europese Commissie streeft ernaar om aanzienlijke vooruitgang te boeken met de lopende bilaterale vrijhandelsonderhandelingen (o.a. Mercosur en India), nieuwe handelsbesprekingen met de landen in de Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN) te starten en onderhandelingen voor op zichzelf staande investeringen met de belangrijkste partners voor te stellen;
• De EU zal na verloop van tijd doorgaan met nieuwe onderhandelingen met haar buren om de bestaande vrijhandelsovereenkomsten uit te breiden en hierdoor alle buren geleidelijk dichter bij de interne markt te brengen.
• De Europese Commissie is van plan om haar relatie met strategische partners zoals de VS, China, Rusland, Japan, India en Brazilië verder te versterken. Doel is om de problemen die een belemmering vormen voor beter functionerende markten in de 21e eeuw aan te pakken;
• De EU heeft al een gestructureerde dialoog over handel en regelgevingskwesties met China - de High Level Economic Dialogue - en met de VS - de Trans-Atlantische Economische Raad. De volgende vergaderingen van deze twee fora zijn gepland voor het einde van dit jaar of begin 2011.
• Vaststelling van een Groenboek om het export controlesysteem van de EU te verbeteren. Het Groenboek zal helpen om te zien hoe het EU-beleid, met inbegrip van het handelsbeleid, het beste ondersteuning kan bieden.
• De Commissie zal doorgaan met het afdwingen van de EU-rechten en de belangen van de EU-bedrijven van alle groottes te verdedigen. Het zal optreden tegen de ergste protectionistische maatregelen van andere landen en ervoor zorgen dat de handelsregels eerlijk worden toegepast. Handelsproblemen kunnen worden aangepakt door het invoeren van antidumping- of antisubsidiemaatregelen, door bilaterale besprekingen over barrières voor markttoegang in derde landen en indien nodig het dispuut voor te leggen aan een WTO-panel.
• Vanaf 2011 zal de Europese Commissie elk jaar een verslag maken voor de Europese Raad en het Europees Parlement over de handels- en investeringen belemmeringen. Het rapport zal toezicht houden op de handelsbarrières en protectionistische maatregelen en de nodige aanbevelingen doen voor passende maatregelen.

Enkele voordelen van een goedlopende handel:

• Economische groei: de voltooiing van de lopende vrijhandelsonderhandelingen en het maken van aanzienlijke verdere vooruitgang te boeken in onze betrekkingen met strategische partners kan het niveau van BBP in de EU in 2020 met meer dan 1% doen toenemen.
• Voordelen voor de consument: een grotere verscheidenheid van producten en lagere prijzen kan de uitgaven van de gemiddelde Europese consument tot 600 euro per jaar doen afnemen.
• Arbeidseffecten: Meer dan 36 miljoen banen in Europa hangen, direct of indirect, samen van de EU handel met de rest van de wereld. Buitenlandse investeringen is ook een motor voor het scheppen van werkgelegenheid, in de EU, werken alleen al meer dan 4,6 miljoen mensen voor bedrijven uit de VS en Japan.

EU-handel; enkele feiten en cijfers:

• De EU is het grootste handelsblok ter wereld. De uitgevoerde goederen en diensten ter waarde van € 1,6 biljoen in 2009, zijn gelijk aan 13% van het EU-BBP. Hiervan is € 1,0942 biljoen voor de uitvoer van goederen en € 473,1 miljard voor de uitvoer in de commerciële dienstverlening.
• De EU import in 2009 bedroeg € 1,6 biljoen, waarvan € 1,1993 biljoen voor de invoer van goederen en € 408,1 miljard invoer in de commerciële dienstverlening.
• Bijna alle producten uit de minst ontwikkelde landen komen vrij van invoerrechten of middels een quota met 0% recht op de EU-markt. De EU is 's werelds grootste importeur van landbouwproducten uit de ontwikkelingslanden, gemiddeld € 53 miljard per jaar (2006-08). Dit is meer dan de Verenigde Staten, Japan, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland samen.
• De EU is ook de eerste bestemming van directe buitenlandse investeringen, in 2009 was het totaal van deze investeringen € 221,7 miljard.
• Opkomende economieën verhogen hun aandeel in de mondiale groei. Tegen 2015 zal 90% van de groei van de wereldeconomie worden gegenereerd buiten de EU, met alleen al een derde uit China. Ontwikkelingslanden en opkomende landen zijn tegen 2030 waarschijnlijk goed voor bijna 60% van het mondiale bbp. Op dit moment is dit minder dan 50%.
• De EU heeft, ondanks de opkomst van de opkomende economieën, over de laatste tien jaar een aandeel in de wereldhandel van gemiddeld 17,5%.

De EU en Marokko hebben een akkoord ondertekend ter liberalisering van de onderlinge handel in landbouw- en visserijproducten.

De Europese Commissie stemde in september al in met het vrijhandelsakkoord met Marokko. Het akkoord is nu ter goedkeuring naar het Europees Parlement gestuurd, maar zal daar zo goed als zeker op weerstand stuiten. Met name de zuidelijke lidstaten verzetten zich tegen het akkoord. Zij vrezen negatieve gevolgen voor hun landbouwsector als hun markt overspoeld wordt door goedkope Marokkaanse producten.

Met name Spaanse tuinders stellen alles in het werk om te voorkomen dat het Europees Parlement het nieuwe handelsverdrag met Marokko goedkeurt. Coag, de grootste land- en tuinbouworganisatie van Spanje, verhoogt de druk op Europarlementariërs om hen te bewegen tegen het akkoord te stemmen.

Voor ‘gevoelige producten’ als tomaten, aardbeien, komkommers en courgettes wordt reeds een uitzondering voorzien in de vorm van tariefquota. Omgekeerd omvat het akkoord ook de vrijmaking van de Europese export naar Marokko voor 45 procent van de exportwaarde. Over tien jaar moet dat zijn gegroeid naar 70 procent. Voor zuivelproducten, groente, fruit en conserven wordt een volledige liberalisering van de export beoogd.

De Europese Commissie heeft zeven campagnes goedgekeurd om derde landen te informeren over Europese landbouwproducten en die producten te promoten. De geselecteerde programma’s zijn ingediend door Griekenland, Italië, Polen en Portugal. In totaal trekt de EU hier 10,9 miljoen euro voor uit.

De geaccepteerde programma’s handelen over groenten en fruit, vlees, wijn, andere alcoholische dranken, olijfolie en de labels Beschermde Geografische Aanduiding en Beschermde Oorsprongsbenaming.

De EU kan voor maximaal 50 procent financieel bijdragen aan de programma’s. De betrokken professionele organisaties moeten minstens 20 procent voor hun rekening nemen, terwijl de lidstaten met nationale middelen het verschil aanvullen. De programma’s die in aanmerking komen, kunnen betrekking hebben op public relations, promotie of publiciteit. Daarbij moeten de voordelen van EU-producten benadrukt worden, vooral in termen van kwaliteit, hygiëne, voedselveiligheid, voedzaamheid, labelling, dierenwelzijn en duurzaamheid.

Volgens EU-Commissaris voor Landbouw Dacian Ciolos zal het huidige informatie- en promotiebeleid van de EU herbekeken worden, parallel met de discussie over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2013.

Volgens de Europese Commissie staat het afschaffen van de invoerlicenties voor appelen nog steeds gepland voor 1 september 2011.

Over de afschaffing van de bananenlicenties heeft de Europese Commissie nog geen formeel standpunt ingenomen. Sinds de invoering van het tariff-only systeem voor de invoer van bananen wordt de invoer gevolgd via zgn. monitoringlicenties. Bij controle is geconstateerd dat de invoercijfers via de monitoringlicenties nauwelijks verschillen van de cijfers van Eurostat en TAXUD. De noordelijke lidstaten, waaronder Nederland, pleiten dan ook voor afschaffing van invoerlicenties. De Zuidelijke lidstaten willen het huidige systeem echter in stand houden, zij willen over zoveel mogelijk marktinformatie beschikken.

In overeenstemming met de WTO-regels en op basis van de meest recente statistische gegevens, heeft de Europese Commissie (EC) de triggervolumes herberekend voor courgettes, citroenen, appelen en peren.

Met ingang van 1 januari 2011 gelden de volgende hoeveelheden:

Indien meer producten worden ingevoerd dan de vastgestelde triggervolumes en de invoerprijs van een product aanzienlijk onder de entreeprijs ligt, dan kan de EC besluiten een extra invoerrecht vast te stellen.

Voor nadere informatie over de onderwerpen in deze nieuwsbrief kunt u zich wenden tot: Theo van Bemmel van de afdeling M&I, Unit Internationale zaken, telefoonnummer 079 - 34 70 801, e-mail: t.vanbemmel@tuinbouw.nl