De wereldhandelsbesprekingen in de Doha-ronde liggen nu voor bijna twee jaar stil. In een poging de besprekingen nieuw leven in te blazen hebben hoge ambtenaren van de VS, de EU, China, Brazilië en India elkaar eind april ontmoet om de stand van zaken te bespreken.

Het is iedereen wel duidelijk dat het afschaffen van handelsbeperkende maatregelen voor landbouwproducten het breekpunt in de onderhandelingen is. Om uit deze impasse te komen zullen er volgens de VS meer concessies moeten komen van India, Brazilië en China. Volgens de nieuwe Amerikaanse ambassadeur bij de WTO, Michael Punke, zijn deze landen inmiddels uitgegroeid tot economische grootmachten. India, Brazilië en China hebben al ruim geprofiteerd van de internationale vrijhandel en kunnen zich niet meer beroepen op de beschermde status van ontwikkelingsland.

Deze drie landen moeten nu bereid zijn om hun verantwoordelijkheid te nemen en leiderschap te tonen, die samen gaat met hun nieuwe positie in de mondiale economie. Pas dan zal er een positieve uitkomst komen in de Doha-ronde. Punke gaat er vooralsnog vanuit dan een snel akkoord er niet in zit.

De Landbouwraad heeft commissaris Ciolos meegegeven dat de EU-landbouw absoluut niet mag lijden onder de onderhandelingen tussen de EU en Mercosur. Volgens minister Verburg heeft de Europese Commissie een mandaat dat absoluut niet mag worden opgerekt. De Landbouwraad is voornemens om de voortgang van de onderhandelingen maandelijks te volgen. Er komt geen akkoord als er voor de agrarische sector negatieve consequenties uit voortvloeien.

Verburg wijst met name op zaken als dierenwelzijn, diergezondheid en milieu, de zogenoemde non-tradeconcerns, waarbij geen concessies mogen worden gedaan. Op die punten moet rekening worden gehouden met de Europese belangen. Volgens Verburg zitten de verschillende Europese lidstaten op deze punten op één lijn.

Ook commissaris Ciolos kon zich in onze opstelling vinden. Frankrijk plaatste de handelsbesprekingen op de agenda van de Landbouwraad.

Frankrijk blijft zich met de steun van minstens negen andere EU-lidstaten verzetten tegen al te soepele handelsbeperkingen, voornamelijk uit vrees voor de eigen landbouwsector.

EU-boerenorganisatie Copa-Cogeca waarschuwde ook al dat de hervatting van het handelsoverleg een grote bedreiging is voor de Europese landbouw.

De eigenlijke gesprekken met Mercosur gaan pas begin juli van start, maar enkele belangrijke Europese spelers lijken alvast hoge verwachtingen te koesteren. Zo verklaarde Commissievoorzitter José Manuel Barroso dat gepraat wordt over de oprichting van "een van de grootste vrijhandelszones in de wereld”. De Spaanse premier Jose Luis Zapatero wees op een enorm economisch potentieel, dat zou kunnen oplopen tot een jaarlijks bedrag van 5 miljard euro, op beide continenten.

Mercosur is een douane-unie tussen Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Venezuela. Ze werd opgericht in 1991. Bolivia, Chili, Peru, Ecuador en Colombia zijn geassocieerde leden.

De EU en Midden-Amerika (Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama) hebben de onderhandelingen over een handelsovereenkomst afgerond.

Het resultaat werd bereikt na een intensief onderhandelingsproces, dat resulteerde in een overeenkomst op 18 mei 2010. De ministers van Handel van Midden-Amerika en de EU uiten hun volle tevredenheid met het resultaat, dat zal resulteren in een ambitieus, allesomvattend en evenwichtig handelsverkeer tussen beide partijen.

In de onderhandelingen is o.a. vastgelegd dat het importtarief voor bananen, zoals al eerder overeengekomen met Colombia en Peru, geleidelijk zal worden verlaagd tot een niveau van € 75 in 2019.

De handelsovereenkomst zal pas ingaan wanneer beide handelsblokken het nu bereikte akkoord hebben ondertekend.

De Europese Commissie doet een beroep op de handelspartners om de handelsbeperkingen op te heffen en zo het economisch herstel de broodnodige “boost” te geven.

Volgens een rapport van de commissie zijn bijna 280 handelsbeperkende maatregelen ingevoerd door de belangrijkste handelspartners van de EU tijdens de economische crisis in de afgelopen 18 maanden.

EU-commissaris voor Handel Karel De Gucht geeft aan dat er een risico is dat de handelsbeperkende maatregelen, die tijdens de economische crisis zijn ingevoerd, permanent deel gaan uitmaken van de handelsregelingen, zelfs wanneer de economie zich weer herstelt. De Gucht dringt aan op een exit-strategie van protectionisme.

Het rapport geeft de ontwikkelingen aan van de EU en de dertig belangrijkste handelspartners in de periode van oktober 2008 tot april 2010.

De protectionistische maatregelen variëren van klassieke handelsbelemmeringen, zoals invoerverboden of tariefverhogingen en bijv. de slogan "buy national". Veel van de nieuwe belemmeringen worden in rap tempo permanente kenmerken van het wereldhandelssysteem, concludeert het rapport.

Minister Verburg (LNV) gaat begin november een grote internationale conferentie organiseren over landbouw, voedselzekerheid en klimaat.

Deze conferentie vindt plaats in Den Haag. De afspraken die hier worden gemaakt, kunnen een bijdrage leveren aan een mogelijk klimaatakkoord van de grote klimaatconferentie in december in Mexico.

Volgens Verburg kan de duurzame landbouw een bijdrage leveren aan het voeden van de groeiende wereldbevolking. Landbouw geeft een stevige economische basis voor elk land. Door goede, duurzame landbouw verbetert de opbrengst per hectare, kan er meer CO2 worden opgenomen en wordt een halt toegeroepen aan verdroging, erosie en het verlies van biodiversiteit. Landbouw is een deel van de oplossing voor de gevolgen van de klimaatverandering.

Nederland organiseert de conferentie samen met internationale organisaties zoals de FAO en de Wereldbank en andere landen zoals Noorwegen, Nieuw Zeeland en Ethiopië. De conferentie zal afspraken opleveren voor de duurzame ontwikkeling van de landbouw over de hele wereld. Daardoor komt het wereldvoedselprobleem dichter bij een oplossing en wordt een bijdrage geleverd aan het verminderen van klimaatverandering.

Het afgelopen jaar heeft minister Verburg als voorzitter van de VN-commissie voor duurzame ontwikkeling deze kans voor de landbouw bij verschillende internationale organisaties onder de aandacht gebracht. Zo gaat de FAO een landbouw- en klimaatfonds oprichten en is er binnen de OESO meer aandacht voor duurzame landbouw als stevige economische basis, voor het versterken van de voedselzekerheid en het tegengaan van klimaatverandering.

Op de conferentie worden zo'n 600 vertegenwoordigers verwacht van internationale organisaties, verschillende landen, maar ook vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.

De landbouwministers van de belangrijkste landbouwgrootmachten in Europa lijken het eens over een aantal grote lijnen van het. Er blijven voorlopig twee pijlers, er komt een basispremie en er moet een overgangsperiode komen. De steun kan niet langer worden gebaseerd op betalingen in het verleden.

Naast landbouwcommissaris Dacian Ciolos, spraken in Kopenhagen de ministers van Frankrijk, Duitsland, Polen, Nederland en Denemarken, alsmede enkele leden van de landbouwcommissie in het Europees Parlement met elkaar.

Het huidige GLB bestaat uit twee pijlers: de directe inkomenstoeslagen en gelden voor plattelandsontwikkeling. Vrijwel alle partijen vinden dat dit zo moet blijven. Minister Verburg sprak zich hier niet expliciet over uit. Verburg heeft eerder wel laten doorschemeren dat er op termijn één pijler over kan blijven.

Het beleid moet transparanter en eenvoudiger worden en het budget moet gelijkmatiger over de lidstaten worden verdeeld. Momenteel zijn de directe inkomenstoeslagen, waar zo’n tweederde van het landbouwbudget van een kleine 60 miljard euro naar toegaat, nog grotendeels gebaseerd op in het verleden genoten steun. Vooral de verschillen tussen de 15 oude en 12 nieuwe lidstaten springen in het oog.

Veel ministers pleitten daarom, de een wat explicieter dan de ander, voor één basispremie voor alle boeren in de EU. Dat moet enige inkomenszekerheid bieden, nu ze steeds meer worden blootgesteld aan de grillen van de markt.

De steun aan boeren in de eerste pijler moet ook meer worden gekoppeld aan maatschappelijke diensten, op het vlak van landschaps- en waterbeheer, dierenwelzijn, milieu en klimaat. Uit de tweede pijler kunnen dan meer lange termijninvesteringen en innovaties worden betaald. Over de hoogte van het EU-landbouwbudget en de verdeling tussen beide pijlers is er minder eensgezindheid. Onder meer Nederland lijkt niet veel problemen te hebben met een lager budget.

Minister Verburg pleit meer voor gerichte betalingen en is minder enthousiast over het idee van een basispremie. Zij beredeneert dat een betrekkelijk lage premie van 100 euro per ha al zal oplopen tot een totale betaling van 20 miljard euro. M.a.w. hoe hoger de premie, hoe minder er overblijft voor gerichte betaling.

Eurocommissaris Dacian Ciolos staat voor de moeilijke taak om tegen het eind van dit jaar een consensus te vinden. Hij wil dan een voorstel voor het GLB na 2013 klaar hebben.

In overeenstemming met de WTO-regels en op basis van de meest recente statistische gegevens, heeft de Europese Commissie (EC) de triggervolumes herberekend voor tomaten, citroenen, tafeldruiven, pruimen, perziken (inclusief nectarines), peren en abrikozen. Met ingang van 1 juni 2010 gelden de volgende hoeveelheden:

Indien meer producten worden ingevoerd dan de vastgestelde triggervolumes en de invoerprijs van een product aanzienlijk onder de entreeprijs ligt, dan kan de EC besluiten een extra invoerrecht vast te stellen.

Opvallend is o.a. de grote daling van het triggervolume voor perziken en de grote stijging bij tomaten.

De EU heeft de afgelopen jaren grote vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van de handelsbetrekkingen met bepaalde landen in het Middellandse Zeegebied.

Hieronder een samenvatting van de huidige situatie voor vrijhandelsakkoorden (FTA) met de belangrijkste landen in deze regio:

Israël: De nieuwe FTA is in januari 2010 in werking getreden.

Egypte: De nieuwe recent overeengekomen FTA treedt in werking op 1 juni 2010.

Marokko: De tekst van de volledige overeenkomst is momenteel in behandeling bij het Europees Parlement. De overeenkomst zal op zijn vroegst op 1 januari 2011 in werking treden, maar dit kan langer duren afhankelijk van het ratificatieproces.

Tunesië: Er zijn onderhandelingsgesprekken gaande zijn. Bij goede vooruitgang is een uitwisseling van de aanbiedingen met Tunesië voor de zomer mogelijk.

Algerije: Discussies voor een vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Algerije zullen waarschijnlijk in oktober 2010 beginnen.

Het Permanent Fytosanitair Comité van de EU heeft op 10 mei jl. besloten om de voorwaarden voor import vanuit China van waardplanten aan te scherpen.

Minister Verburg heeft zich, na een vondst van de boktor in importzendingen uit China begin maart, met succes ingespannen om bij de Europese Commissie en lidstaten draagvlak te verkrijgen voor een importverbod van waardplanten uit China. Dit om te voorkomen dat de boktor zich ondanks de in Nederland getroffen maatregelen via de import van besmet plantmateriaal in Nederland kan vestigen.

De Oost-Aziatische boktor met de Latijnse naam Anoplophora chinensis, komt van oorsprong voor in Oost-Azië is erg schadelijk voor bomen en struiken. De larve van de boktor vreet van binnenuit de plant of boom op. Vanwege de schadelijkheid heeft de boktor de quarantainestatus. Dit houdt in dat Nederland, en andere landen in de EU, er alles aan moet doen om vestiging te voorkomen.

Voor esdoorns gaat op Europees niveau een importverbod gelden voor een periode van 2 jaar. Voor de overige 16 waardplanten van de boktor geldt dat bij import destructief bemonsterd moet worden, met een bemonsteringspercentage van 10% per partij, tot een maximum van 450 planten per partij.

Destructieve controle houdt in dat een deel van de stammen wordt doorgezaagd, om te kijken of de plant larven van de boktor bevat.

Belangrijke aanscherping is verder dat de import van een Chinees bedrijf is Verboden, als de Europese Commissie aan de lidstaten heeft gecommuniceerd dat ze beschikt over bewijs - bijvoorbeeld een vondst in een geïmporteerde zending - dat aangeeft dat een geregistreerde kwekerij in China niet voldoet aan de voorschriften voor registratie.

Voor nadere informatie over de onderwerpen in deze nieuwsbrief kunt u zich wenden tot: Theo van Bemmel van de afdeling M&I, Unit Internationale zaken, telefoonnummer 079 - 34 70 801, e-mail: t.vanbemmel@tuinbouw.nl