Gewasverdamping roept nieuwe vragen op

19-11-2013

Hanjo Lekkerkerk, GreenQ

Hoeveel moet een gewas verdampen om een optimale productie of de kwaliteit te realiseren? En hoe voorkom je dat je onnodig veel energie verliest door het afvoeren van vocht uit de kas?

Die vragen hield de gemoederen bezig tijdens de bijeenkomst van Samenwerken aan Vaardigheden over het meten van verdamping en de watergift. De bijeenkomst vond plaats in het kader van de Weken van het Meten in het Netwerkhuis bij GreenQ Improvement Centre op 14 november 2013.

Verdamping en kwaliteit
Verdamping is voor een plant belangrijk voor de temperatuurregeling en voor het opgang houden van de sapstroom. Arie de Gelder van Wageningen UR Glastuinbouw doet onderzoek aan gewasverdamping en hij stelt dat er nog veel te leren valt over verdamping in relatie tot productie en kwaliteit.

Zo is het bijvoorbeeld nog niet precies bekend hoeveel een plant moet verdampen om processen zoals koeling, nutriëntentransport, suikertransport en inbouw voldoende op gang te houden. Ook is het nog niet helemaal duidelijk op welk tijdstip van het etmaal de inbouw en het nutriëntentransport plaats vindt of hoeveel zuurstof er nodig is bij de wortel om verdamping mogelijk te maken.

De Gelder zegt dat het lastig is om gewasverdamping nauwkeurig vast te stellen omdat het om relatief kleine hoeveelheden water per m2 per minuut gaat. Dat bemoeilijkt het onderzoek.

Beschikbaar water
Om te kunnen verdampen moet een gewas over voldoende water beschikken. Water is bovendien een belangrijke bouwstof voor de plant. Er is een aantal meetapparaten beschikbaar om het watergehalte in zowel substraatteelt als in de vollegrond te bepalen. Met dit inzicht is het vervolgens mogelijk om de watergift te optimaliseren.

Jos Balendonck van Wageningen UR Glastuinbouw heeft onderzoek gedaan naar verschillende meetopstellingen die beschikbaar zijn voor de glastuinbouw. De belangrijkste zijn de weeggoten voor substraatteelt en de lysimeter voor de vollegrondsteelten. Wageningen UR Glastuinbouw werkt bovendien aan modellen die voorspellingen kunnen doen over de hoeveelheid verdamping of de relatie tussen vocht en het type substraat/bodem. Om de waarnemingen aan het watergehalte goed te interpreteren moet gelet worden op zaken zoals het aantal meetplekken en de robuustheid van het systeem.

Monitoren
Er zijn op dit moment twee nieuwe systemen beschikbaar om in de kas de relatie tussen verdamping en groei te monitoren, namelijk het Paskal-weegsysteem en TopCrop. Bij GreenQ Improvement Centre is afgelopen jaar hiermee een proef gedaan. Peter Klapwijk van GreenQ Improvement is te spreken over het leereffect van beide systemen.

Met het Paskal-weegsysteem worden onder andere de verdamping en de groei van de plant real time, continu gemonitord. Ook TopCrop monitoort de verdamping en daarop wordt vervolgens het klimaat geregeld. Het Paskal-weegsysteem is een lerend systeem, waarmee is te volgen wat het effect is van een actie die vanuit TopCrop is genomen. Het effect daarvan op de groei van de plant wordt gepresenteerd in een grafiek.

Verdamping en energie
In de discussie werd uitgebreid stilgestaan bij gewasverdamping en het energieverbruik in de kas. Er gaat veel energie verloren om vocht af te voeren. Er is nog nooit onderzoek gedaan naar wat de maximale luchtvochtigheid is waarbij een plant nog voldoende kan verdampen.

Er worden nog twee bijeenkomsten gehouden in het kader van de Weken van het Meten:

  • 21 november – Meten aan gewasbescherming
  • 28 november – Meten van licht in de kas

De bijeenkomsten worden gehouden in het Netwerk Huis bij GreenQ Improvement Centre, Violierenweg 3, Bleiswijk. De bijeenkomsten zijn gratis.

KAE klein